• icon-facebook
  • icon-twitter
  • icon-google
  • icon-linkedin

กำลังเสือโคร่ง สรรพคุณของกําลังเสือโคร่ง 25 ข้อ ! (ขวากไก่,เขี้ยวงู)

icon-calendar Published: 20/09/2013 (Updated: 26/06/2014)
icon-view 2,900 views
กำลังเสือโคร่ง

advertisements

กําลังเสือโคร่ง

กำลังเสือโคร่ง ชื่อวิทยาศาสตร์ Strychnos axillaris Colebr. ชื่อพ้อง Strychnos chloropetala A.W. Hill., Strychnos plumosa A.W. Hill. จัดอยู่ในวงศ์ STRYCHNACEAE (LOGANIACEAE) สามารถพบขึ้นได้ทั่วไปตามป่าดงดิบแล้ง ป่าละเมาะ และป่าโปร่งทั่วๆ ไป

กําลังเสือโคร่ง ชนิดนี้จัดเป็นไม้เลื้อยที่มีชื่อท้องถิ่นอื่นๆ อีกเช่น ขวากไก่ หนามเข็ม (ชัยภูมิ), ขอเบ็ด (หนองคาย), เขี้ยวงู (ชุมพร), ขี้แรด (ปราจีนบุรี), ตึ่ง เครือดำตัวแม่ (ลำปาง), เล็บครุฑ (จันทบุรี), หมากตาไก้ (เลย), เล็บรอก (พัทลุง), เบน เบนขอ (ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ) เป็นต้น

สมุนไพรกําลังเสือโคร่ง กับความเข้าใจผิดๆ ยังมีหลายๆ คนที่กำลังสับสนในชื่อของกำลังเสือโคร่งว่าแท้จริงแล้วชื่อต้นไม้ชนิดนี้เป็นพันธุ์ไม้ชนิดนี้กันแน่ โดยมีอยู่ด้วยกัน 3-4 ชนิด ซึ่งล้วนแล้วแต่เป็นต้นไม้คนละชนิด ต่างสกุล และต่างวงศ์กันด้วย แต่มีสิ่งที่เหมือนกันนั้นก็คือ “สรรพคุณช่วยบำรุงกำลัง”

  1. กำลังเสือโคร่ง หรือ กำลังพญาเสือโคร่ง หรือ พญาเสือโคร่ง ชนิดนี้เป็นไม้ยืนต้นสูงประมาณ 20-35 เมตร มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Betula alnoides Buch.-Ham.ex G.Don จัดอยู่ในวงศ์ Betulaceae
  2. กําลังเสือโคร่ง ชนิดที่มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Ziziphus attopensis Pierre และอยู่ในวงศ์ RHAMNACEAE ส่วนนี้ผมพยายามหาข้อมูลที่ถูกต้องอยู่ครับ ว่าแท้จริงแล้วมันคือพันธุ์ไหนกันแน่ เพราะบางแห่งบอกว่าเป็นไม้พุ่มสูง 7 เมตร ขอบใบเป็นฟันเลื่อย (ข้อมูลจากเว็บ rspg.or.th) แต่ข้อมูลอีกแห่งบอกว่าเป็นไม้ยืนต้นสูงสูง 10-15 เมตร ขอบใบไม่เป็นฟันเลื่อย และอธิบายว่ามีสรรพคุณช่วยบำรุงร่างกาย บำรุงกำลังทางเพศเป็นหลัก (ข้อมูลจากเว็บมติชนและไทยรัฐ) ซึ่งจะเห็นได้ว่าข้อมูลทั้งสองขัดแย้งกันเอง และผมได้พยายามค้นหาในเว็บไซต์ต่างประเทศ (plantillustrations.org) ก็ได้ไปเจอรูปนี้ ที่อธิบายถึงลักษณะของต้นกำลังเสือโคร่ง ชนิด Ziziphus attopensis Pierre ตามภาพด้านล่างเลยครับ
    กำลังเสือโคร่ง

    กำลังเสือโคร่ง ชนิด Ziziphus attopensis Pierre

    เมื่อสังเกตดูตามภาพแล้ว จะเห็นว่ามันช่างเหมือน ต้นกำลังเสือโคร่ง ที่มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Strychnos axillaris Colebr. ซึ่งเป็นชนิดไม้พุ่มมากเลยทีเดียว และจากรูปจะเห็นว่าขอบใบไม่ได้เป็นฟันเลื่อย จนอาจคิดไปว่าเป็นต้นไม้ชนิดเดียวกัน แต่ทั้งนี้ข้อมูลจากเว็บต่างประเทศดังกล่าวก็ระบุไว้ชัดเจนว่า มันเป็นต้นไม้คนละตระกูลและคนละวงส์กันเลย โดยระบุว่าชนิด Ziziphus attopensis Pierre จัดอยู่ในวงศ์ RHAMNACEAE ส่วนชนิด Strychnos axillaris Colebr. จะจัดอยู่ในวงศ์ Loganiaceae (ภาพลักษณะอยู่ด้านล่าง) ส่วนใครมีข้อมูลเพิ่มเติมก็เสนอแนะได้เลยนะครับ

  3. นางพญาเสือโคร่ง หรือ ซากุระเมืองไทย ที่มีดอกเบ่งบานสีชมพู เป็นไม้ยืนต้นสูงประมาณ 10-15 เมตร ที่มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Prunus cerasoides จัดอยู่ในวงศ์ ROSACEAE
  4. และชนิดสุดท้ายที่เราพูดถึงในบทความนี้ (ตามภาพด้านล่าง) นั่นก็คือ กำลังเสือโคร่งชนิดที่เป็นไม้พุ่มรอเลื้อย หรือที่เรียกว่า เบนขอ เขี้ยวงู ขวากไก่ ฯลฯ มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Strychnos axillaris Colebr. จัดอยู่ในวงศ์ Strychnaceae

ต้นกำลังเสือโคร่ง

ลักษณะของกำลังเสือโคร่ง

  • ต้นกำลังเสือโคร่ง จัดเป็นไม้พุ่มรอเลื้อย หรือไม้เถาขนาดใหญ่ มีลำต้นสีเขียวอมเทาถึงสีน้ำตาล หรือสีน้ำตาลอมดำ ลำต้นกลมหรือเป็นเหลี่ยม ไม่มีช่องอากาศ ลำต้นมีหนามตามง่ามใบ มีมือจับอันเดียวและมีขน

ต้นกําลังเสือโคร่งต้นกำลังเสือโคร่ง

  • ใบกำลังเสือโคร่ง มีใบเป็นใบเดี่ยว ออกตรงข้ามกัน แผ่นใบมีลักษณะเป็นรูปสีเหลี่ยมข้าวหลามตัดถึงค่อนข้างกลม รูปใบหอกถึงรูปไข่ โคนใบแหลมถึงตัดหรือเว้าเล็กน้อยคล้ายรูปหัวใจ ส่วนปลายใบแหลมหรือมนเป็นติ่ง ใบมีความกว้างประมาณ 1-5.8 เซนติเมตร และยาวประมาณ 1.5-11 เซนติเมตร แผ่นใบหนาเกลี้ยง หรือมีขนสั้นตามเส้นกลางใบและตามโคนเส้นแขนงใบ มีเส้นตามยาวของใบ 3-5 เส้น ส่วนเส้นกลางใบด้านบนจะเป็นร่อง ด้านล่างนูน หูใบเป็นแนวนูนเกลี้ยง หรืออาจมีขน และก้านใบมีความประมาณ 1-10 มิลลิเมตร

ใบกำลังเสือโคร่ง

  • ดอกกำลังเสือโคร่ง ออกดอกเป็นช่อกระจุกแยกแขนงตามง่ามใบหรือปลายกิ่ง ยาวประมาณ 5-20 มิลลิเมตร ก้านช่อดอกสั้นหรือยาวได้ถึง 9 มิลลิเมตร ดอกมีจำนวนมาก ส่วนก้านดอกยาว 0-2.5 มิลลิเมตร มีกลีบเลี้ยง 5 กลีบ ลักษณะคล้ายรูปไข่ถึงกลม มีความยาวประมาณ 0.9-1.7 มิลลิเมตร ด้านนอกเกลี้ยงหรือมีขน ส่วนด้านในเกลี้ยง กลีบดอกมีสีเขียวถึงสีขาว มีกลีบ 5 กลีบ ยาวประมาณ 2.3-3.6 มิลลิเมตร โคนติดกันเป็นหลอด ปลายแยกเป็น 5 แฉก หลอดยาวกว่าแฉก 2 เท่า ด้านนอกเกลี้ยงมีขนหรือเป็นตุ่มๆ ส่วนด้านในมักมีขนเป็นวงอยู่ตรงปากหลอด นอกนั้นเกลี้ยง แฉกหนา มีเกสรตัวผู้อยู่ 5 อัน ติดอยู่ใกล้ปากหลอด ยาวยื่นออกมาพ้นปากหลอด ก้านเกสรมีความยาวประมาณ 0.2-0.6 มิลลิเมตร ส่วนอับเรณูเป็นรูปไข่ มีความยาวประมาณ 0.6-0.9 มิลลิเมตร มีขนแผง และมักมีติ่งแหลมอ่อน รังไข่อยู่เหนือวงกลีบ มีอยู่ 2 ช่อง แต่ละช่องจะมีไข่อ่อนจำนวนมาก และยอดเกสรตัวเมียเป็นตุ่ม

ดอกกำลังเสือโคร่ง

  • ผลกำลังเสือโคร่ง ลักษณะของผลเป็นรูปทรงกลมหรือรูปไข่ มีเส้นผ่านศูนย์กลาง 0.5-1.5 เซนติเมตร ผลมีสีเขียว เมื่อสุกแล้วจะเป็นสีส้มหรือแดง เปลือกผลบางเรียบ ในผลมีเมล็ด 1-2 เมล็ด

ผลกำลังเสือโคร่ง

สรรพคุณของกําลังเสือโคร่ง

  1. แก่นกำลังเสือโคร่งใช้ต้มน้ำดื่ม สรรพคุณช่วยบำรุงกำลัง (แก่น)
  2. ช่วยบำรุงร่างกาย ด้วยการใช้ลำต้นผสมกับผลพริกไทย และหัวกระเทียม แล้วนำมาต้มดื่ม (ลำต้น)
  3. ช่วยบำรุงโลหิตในร่างกาย (แก่น)
  4. แก่น สรรพคุณช่วยแก้กระษัย หรือจะใช้เปลือกต้น แก่น และใบ นำมาต้มดื่ม (เปลือกต้น,แก่น,ใบ)
  5. ช่วยแก้โลหิตเป็นพิษในการคลอดบุตร บาดทะยักปากมดลูก และสันนิบาตหน้าเพลิง (ลำต้น)
  6. ช่วยรักษาอาการปอดพิการ (ลำต้น)
  7. ช่วยแก้พิษตานซาง (ลำต้น)
  8. สรรพคุณกําลังเสือโคร่ง แก่นช่วยดับพิษไข้ (แก่น)กําลังเสือโคร่ง
  9. ช่วยแก้อาการไอ (ลำต้น)
  10. ผล ใช้เป็นยาถ่ายสำหรับเด็ก (ผล)
  11. กําลังเสือโคร่ง สรรพคุณทางยาช่วยขับพยาธิในท้อง (ลำต้น)
  12. ช่วยแก้เถาดานในท้อง (ลำต้น)
  13. ช่วยแก้ริดสีดวงในลำไส้ (ราก)
  14. กําลังเสือโคร่ง สรรพคุณช่วยแก้กามโรค (ลำต้น)
  15. ช่วยแก้ปัสสาวะพิการ (แก่น)
  16. ช่วยแก้ไตพิการ (แก่น)
  17. ใบ สรรพคุณช่วยรักษาโรคผิวหนัง (ใบ)
  18. รากใช้ตำพอกแก้ฝี (ราก)
  19. ช่วยดับพิษในข้อกระดูก และเส้นเอ็น (ลำต้น)
  20. ช่วยแก้อัมพาต (ใบ)
  21. ช่วยแก้เส้นเอ็นพิการ โดยใช้เปลือกต้น แก่น และใบ นำมาต้มดื่ม (เปลือกต้น,แก่น,ใบ)
  22. ช่วยแก้เหน็บชา แก้เข้าข้อ โดยใช้เปลือกต้น แก่น และลำต้น นำมาต้มดื่มแก้อาการ (เปลือกต้น,แก่น,ใบ)
  23. ช่วยแก้อาการปวดเมื่อยตามร่างกาย โดยใช้แก่นนำมาต้มเป็นน้ำดื่ม หรือจะใช้เปลือกต้น แก่น และใบ นำมาต้มดื่ม (เปลือกต้น,แก่น,ใบ)
  24. สารสกัดใบแห้งด้วยแอลกอฮอล์ 95% ช่วยยับยั้งเชื้อหนองชนิด Staphylococcus aureus แต่ไม่มีผลต่อเชื้อหนองชนิด Bacillus subtilis และ Pseudomonas aeruginosa รวมทั้งเชื้อโรคที่เป็นสาเหตุของอาการตกขาวหรือฝ้าขาวในปากได้ (Candida albicans)
  25. นอกจากนี้ยังใช้ใบ ในการอาบลูกดอกด้วย (ใบ) (แต่ผู้เขียนไม่แน่ใจว่าอาบลูกดอกอะไร อาบลูกดอกยาพิษรึเปล่า อันนี้ก็ไม่แน่ใจเหมือนกัน)

สมุนไพรกำลังเสือโค่รง

แหล่งอ้างอิง : ฐานข้อมูลสมุนไพร คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี, ฐานข้อมูลเครื่องยาสมุนไพร คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี, สมุนไพร คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล, สารานุกรมสมุนไพร เล่ม 4 กกยาอีสาน, ฐานข้อมูลพันธุ์ไม้ องค์การสวนพฤกษศาสตร์ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

ภาพประกอบ : www.phargarden.com (by Sudarat Homhual), www.thaicrudedrug.com (by Sudarat Homhual), www.flickr.com (by ibsut)

เรียบเรียงข้อมูลโดย ฟรินน์.คอม

advertisements

Disclaimer : บทความที่มีเนื้อหาเกี่ยวเนื่องกับสุขภาพทั้งหมด ทางเว็บไซต์ได้รวบรวมไว้เพื่อเสริมสร้างความรู้ความเข้าใจแก่ผู้อ่านเท่านั้น จึงไม่สามารถนำไปใช้อ้างอิงหรือใช้แทนการวินิจฉัยของแพทย์ได้ หากมีการนำข้อมูลในเว็บไซต์ไปใช้ ทางเว็บไซต์จะไม่รับผิดชอบต่อความเสียหายที่อาจจะเกิดขึ้นได้ โปรดอ่านเพิ่มเติมหน้านโยบายและเงื่อนไขการใช้งานเว็บไซต์

HOME HOME