• icon-facebook
  • icon-twitter
  • icon-google
  • icon-linkedin

หญ้าขัด สรรพคุณและประโยชน์ของหญ้าขัด 26 ข้อ ! (ขัดมอน)

icon-calendar เผยแพร่: 22/12/2013 (แก้ไขล่าสุด: 4/10/2014)
icon-view 1,071 ครั้ง
หญ้าขัด

advertisements

หญ้าขัด

หญ้าขัด เข้าใจว่ามีอยู่ด้วยกัน 4 ชนิด ได้แก่ หญ้าขัดใบยาว (Sida acuta Burm.f.), หญ้าขัดใบป้อม (Sida cordifolia L.), หญ้าขัดหลวง (Sida corylifolia Wall.), และอีกชนิดก็คือ หญ้าขัด บ้างก็เรียกว่า ขัดมอน, หญ้าขัดมอนใบรี, หรือ หญ้าขัดใบมน (Sida rhombifolia L.) ซึ่งเป็นชนิดที่เราจะกล่าวถึงในบทความนี้[7]

หญ้าขัด ชื่อสามัญ Paddy’s lucerne, Queensland hemp, Arrowleaf Sida, Common Sida, Cuba Juite หญ้าขัด ชื่อวิทยาศาสตร์ Sida rhombifolia L. จัดอยู่ในวงศ์ฝ้ายหรือวงศ์ MALVACEAE เช่นเดียวกับหญ้าขัดใบยาว หญ้าขัดใบป้อม หญ้าขัดหลวง กระเจี๊ยบแดง กระเจี๊ยบเขียว ครอบฟันสี ชบา ปอกะบิด พลับพลา และโพทะเล[1],[3],[5]

สมุนไพรหญ้าขัด ยังมีชื่อท้องถิ่นอื่นๆ อีก เช่น หญ้าขัด (เชียงใหม่), ยุงปัดแม่ม่าย (กรุงเทพฯ), ขัดมอน คัดมอน (ภาคกลาง), ขัดมอน คัดมอน (ภาคกลาง), หญ้าขัดมอนใบรี, หญ้าขัดใบมน เป็นต้น[1],[3],[6]

ลักษณะของหญ้าขัด

  • ต้นหญ้าขัด จัดเป็นไม้พุ่มมีความสูงของลำต้นได้ถึง 1 เมตร ลำต้นมีลักษณะกลมสีเขียว หรืออมเทา และมีขนเป็นรูปดาว โดยต้นหญ้าขัดสามารถพบได้ทั่วทุกภาค ตามป่าเบญจพรรณ[1],[3]

ขัดมอน

หญ้าขัดมอนใบรี

  • ใบหญ้าขัด ใบเป็นใบเดี่ยว เรียงเวียนแบห่างๆ ลักษณะของใบเป็นรูปรีถึงรูปสามเหลี่ยมข้าวหลามตัด โคนใบกลมถึงตัด ส่วนขอบใบเป็นจักแบบฟันเลื่อย ยกเว้นบริเวณโคนใบจะเรียบ ใบมีขนาดความกว้างประมาณ 2-2.5 เซนติเมตร และยาวประมาณ 5-6 เซนติเมตร แผ่นใบด้านบนค่อนข้างเกลี้ยง ส่วนด้านล่างมีขนสั้นรูปดาวขึ้นอยู่หนาแน่น มีก้านใบยาวประมาณ 5-6 มิลลิเมตร และมีขนขึ้นหนาแน่น นอกจากนี้ยังมีหูใบยาวได้ถึง 5 มิลลิเมตร มีเส้นตามยาว 1 เส้น ลักษณะของใบเป็นรูปใบหอกแกมรูปแถบ และตามขอบมีขน[1]

ใบขัดมอน

ใบหญ้าขัด

  • ดอกหญ้าขัด ดอกเป็นสีเหลืองอ่อน หรือเป็นสีเนื้อค่อนข้างขาว ดอกจะออกตามง่ามใบ ใบที่ยอดมักจะเป็นแบบลดรูปลง ทำให้ดูคล้ายเป็นช่อแบบกระจะ ส่วนก้านของดอกมียาวประมาณ 0.5-1 เซนติเมตร มีข้อต่ออยู่เหนือกึ่งกลางก้าน ส่วนกลีบเลี้ยงจะติดกันและมีลักษณะเป็นรูประฆัง มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 5-6 มิลลิเมตร โคนใบมีสันประมาณ 10 สัน ส่วนปลายแยกออกเป็น 5 แฉก แต่ละแฉกเป็นรูปสามเหลี่ยม มีความยาวประมาณ 3 มิลลิเมตร ปลายแฉกแหลมหรือเรียวแหม ส่วนด้านนอกมีขนสั้นๆ รูปดาวคละกับขนธรรมดา แต่ด้านในเกลี้ยง ส่วนวงกลีบดอกเมื่อบานจะกว้างประมาณ 1 เซนติเมตร กลีบของดอกมี 5 กลีบ เป็นสีเหลืองอ่อน ตรงกลางสีแดง เป็นรูปไข่กลับและเบี้ยว มีความกว้างประมาณ 6-7 มิลลิเมตร และยาวประมาณ 9-10 มิลลิเมตร ปลายกลีบตัดหรือแหลม ส่วนโคนกลีบลักษณะสอบและอาจมีขนหรือเกลี้ยง ดอกมีเกสรตัวผู้ติดกันเป็นหลอด มีความยาวประมาณ 5 มิลลิเมตร มีอับเรณูอยู่ที่ปลาย ส่วนเกสรตัวเมียจะอยู่ภายในหลอดเกสรตัวผู้ และมีรังไข่เหนือวงกลีบ ลักษณะเป็นรูปกรวย มีความกว้างประมาณ 1.5 มิลลิเมตร และเกลี้ยง ก้านเกสรตัวเมีย ปลายแยกออกเป็น 8-10 แขนง ยอดเกสรตัวเมียจะเป็นตุ่มสีเหลืองหรือเป็นสีชมพูอ่อน[1]

ดอกขัดมอน

ดอกหญ้าขัด

  • ผลหญ้าขัด ผลเป็นแบบแห้งแยกแล้วแตก ลักษณะของผลเป็นรูปครึ่งทรงกลม มีกลีบเลี้ยงห่อหุ้มอยู่ โดยในผลจะประกอบไปด้วยซีกผลประมาณ 8-10 ซีก ในแต่ละซีกจะมีลักษณะเป็นรูป 3 มุม มีขนาดกว้างประมาณ 3 มิลลิเมตร และยาวประมาณ 4 มิลลิเมตร ด้านนอกและด้านข้างเป็นรอยย่น ส่วนปลายมีรยางค์แข็ง ยาวประมาณ 1-1.5 มิลลิเมตร ยาวเสมอกลีบเลี้ยงหรืออาจสั้นกว่าเล็กน้อย โดยในแต่ซีกจะมีเมล็ดสีดำ 1 เมล็ด มีขนาดยาวประมาณ 2 มิลลิเมตร และมีขนสั้นๆ อยู่ที่ขั้วเมล็ด[1]

ผลหญ้าขัด

เมล็ดหญ้าขัด

เมล็ดหญ้าขัด

สรรพคุณของหญ้าขัด

  1. รากนำมาต้มกับน้ำดื่มช่วยทำให้เจริญอาหาร หรือจะใช้รากหญ้าขัดร่วมกับรากมะกอก และรากหญ้าปากควาย นำมาแช่กับน้ำดื่มเป็นยาช่วยให้เจริญอาหารก็ได้ (ราก)[1],[4]
  2. ช่วยแก้อาการคลื่นเหียนอาเจียน (ราก)[1],[5]
  3. ต้นและใบนำมาต้มใส่เกลือ เป็นยาบ้วนปาก (ต้น,ใบ)[1],[4]
  4. ใบใช้เป็นยาแก้ไข้ (ใบ)[1]
  5. ช่วยดับพิษไข้ แก้พิษกาฬ พิษโลหิต (ราก)[5]
  6. ช่วยแก้อาการร้อนใน (ราก)[5]
  7. ช่วยขับเสมหะ (ราก)[1],[5]
  8. ช่วยแก้อาการสะอึก (ราก)[5]
  9. ช่วยแก้โรคปอด (ราก)[1]
  10. ต้นและใบใช้ต้มกับน้ำดื่มช่วยแก้อาการท้องเสียได้ (ต้น,ใบ)[4]
  11. ช่วยแก้โรคกระเพาะอาหาร (ราก)[1]
  12. ใบและต้นอ่อน นำมาตำคั้นเอาแต่น้ำผสมกับน้ำผึ้งกินเป็นยาแก้บิด (ใบ,ต้นอ่อน)[1]
  13. ใบใช้เป็นยาขับปัสสาวะ (ใบ)[1]
  14. ช่วยขับโลหิตและรก (ราก)[1]
  15. ช่วยแก้อาการปวดมดลูก (ราก)[1]
  16. ช่วยแก้ดีพิการ (ราก)[1],[5]
  17. รากใช้แก้พิษงู (ราก)[5]
  18. แก้พิษหัด เหือด สุกใส หลบเข้าข้างใน (ราก)[5]
  19. ช่วยแก้ช่วยโรคไขข้อ (ราก)[1]
  20. ใบใช้ตำพอกแก้บวม (ใบ)[1]
  21. ช่วยบำรุงกำหนัด แก้กามตายด้าน ด้วยการใช้ขัดมอญทั้งต้นรวมราก หัวกระชาย นำมาต้มกินต่างน้ำชาทุกวัน หรืออีกสูตรให้ใช้ต้นขัดมอญทั้งต้น หัวกระชายแก่ หญ้าปากควาย และข้าวเปลือกอย่างละเท่ากัน นำมาใส่หม้อและใส่น้ำพอท่วมยา โดยน้ำสี่ส่วนให้ต้มและเคี่ยวจนเหลือ 1 ส่วน แล้วนำมารับประทานติดต่อกันให้ได้ 3 หม้อ หรือมากกว่าอาการจะดีขึ้น (ทั้งต้น)[2],[5]
advertisements

ข้อมูลทางเภสัชวิทยาของหญ้าขัด

  1. สารสกัดด้วยแอลกอฮอล์ มีฤทธิ์ช่วยต้านการเจริญเติบโตของเซลล์มะเร็งของคนในหลอดทดลอง[1]
  2. รากและลำต้น มีฤทธิ์ช่วยกระตุ้นการบีบตัวของมดลูก[1]

ประโยชน์ต้นหญ้าขัด

  1. ลำต้นใช้ทำเป็นไม้กวาด โดยใช้ต้นที่โตเต็มที่แล้วนำมาตัดแล้วตากให้แห้ง (ใช้ประมาณ 2-3 ต้น) แล้วนำมามัดรวมกัน ใช้เป็นไม้กวาดลานบ้านได้เป็นอย่างดี อีกทั้งยังมีความเหนียวทนทานอีกด้วย[1],[6]
  2. ใช้เป็นอาหารสัตว์ (ไม่ได้ระบุว่าส่วนไหน สัตว์อะไร)[6]
  3. ลำต้นให้สารเมือก ใช้สำหรับทำให้นิ่ม โดยสามารถนำมาใช้ได้ทั้งภายนอกและภายใน (ไม่เข้าใจว่าคืออะไร)[1]

หญ้าขัดใบมน

References
  1. โครงการเผยแพร่ข้อมูลทรัพยากรชีวภาพและภูมิปัญญาท้องถิ่นบนพื้นที่สูง สถาบันวิจัยและพัฒนาที่สูง (องค์กรมหาชน).  “Paddy’s lucerne“.  อ้างอิงใน: หนังสือสมุนไพรไทยตอนที่ 7.  (ก่องกานดา ชยามฤต, ลีนา ผู้พัฒนพงศ์).  [ออนไลน์].  เข้าถึงได้จาก: eherb.hrdi.or.th.  [22 ธ.ค. 2013].
  2. สันยาสี.  “อายุวัฒนะ ตำรับยาแก้โรค“.  (หมอเมือง สันยาสี).  [ออนไลน์].  เข้าถึงได้จาก: www.sanyasi.org.  [21 ธ.ค. 2013].
  3. ระบบจัดการฐานความรู้ด้านความหลากหลายทางชีวภาพ กลุ่มงานความหลากหลายทางชีวภาพก้านป่าไม้ กรมป่าไม้.  “หญ้าขัด“.  [ออนไลน์].  เข้าถึงได้จาก: biodiversity.forest.go.th.  [22 ธ.ค. 2013].
  4. พันธุ์ไม้พื้นล่าง เครือข่ายกาญจนาภิเษก โครงการอุทยานธรรมชาติวิทยาอันเนื่องมาจากพระราชดำริสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ .  “หญ้าขัด“.  [ออนไลน์].  เข้าถึงได้จาก: www.kanchanapisek.or.th.  [22 ธ.ค. 2013].
  5. ศูนย์รวมข้อมูลสิ่งมีชีวิตในประเทศไทย สำนักงานพัฒนาเศรษญกิจจากฐานชีวภาพ (องค์การมหาชน).  “Sida rhombifolia L. ssp. RHOMBIFOLIA“.  [ออนไลน์].  เข้าถึงได้จาก: www.thaibiodiversity.org.  [22 ธ.ค. 2013].
  6. ระบบฐานข้อมูลทรัพยากรชีวภาพและภูมิปัญญาท้องถิ่นของชุมชน สำนักงานพัฒนาเศรษฐกิจจากฐานชีวภาพ (องค์การมหาชน).  “หญ้าขัด“.  [ออนไลน์].  เข้าถึงได้จาก: www.bedo.or.th.  [22 ธ.ค. 2013].
  7. รายชื่อพรรณไม้ (ป่า) ในประเทศไทย เครือข่ายการวิจัยนิเวศวิทยาป่าไม้ (ประเทศไทย) มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.  “Family : MALVACEAE“.  [ออนไลน์].  เข้าถึงได้จาก: www.frcdb.forest.ku.ac.th/Forest/.  [22 ธ.ค. 2013].

ภาพประกอบ : www.flickr.com (by dinesh_valke, Scamperdale, Anita363, CANTIQ UNIQUE, This Is My Father’s World, Nieminski, C.Tak., VBHerblady)

เรียบเรียงข้อมูลโดย ฟรินน์.คอม

  • TV

    ดีละ ที่บ้านมีเยอะ..จะใช้ประโยชน์มากขึ้น

Disclaimer : บทความที่มีเนื้อหาเกี่ยวเนื่องกับสุขภาพทั้งหมด ทางเว็บไซต์ได้รวบรวมไว้เพื่อเสริมสร้างความรู้ความเข้าใจแก่ผู้อ่านเท่านั้น จึงไม่สามารถนำไปใช้อ้างอิงหรือใช้แทนการวินิจฉัยของแพทย์ได้ หากมีการนำข้อมูลในเว็บไซต์ไปใช้ ทางเว็บไซต์จะไม่รับผิดชอบต่อความเสียหายที่อาจจะเกิดขึ้นได้ โปรดอ่านเพิ่มเติมหน้านโยบายและเงื่อนไขการใช้งานเว็บไซต์