Frynn (ฟรินน์) เว็บใหม่โดย greenerald

หญ้ายาง สรรพคุณของหญ้ายาง 7 ข้อ ! (ใบต่างดอก,ลูกเขยตายแม่ยายทำศพ)

หญ้ายาง

หญ้ายาง

หญ้ายาง ภาษาอังกฤษ Painted spurge[2],[4], Mexican fire plant[4] หญ้ายาง ชื่อวิทยาศาสตร์ Euphorbia heterophylla L.[2],[6] (ชื่อพ้องวิทยาศาสตร์ Euphorbia cyathophora Murr.[1],[3]) จัดอยู่ในวงศ์ยางพารา (EUPHORBIACEAE) เช่นเดียวกับไคร้น้ำ โคคลาน พังคี เจตพังคี น้ำนมราชสีห์ น้ำนมราชสีห์เล็ก เปล้าน้อย เปล้าใหญ่ ละหุ่ง ลูกใต้ใบ โลดทะนงแดง สบู่ดำ และสบู่แดง[1]

หญ้ายาง ยังมีชื่ออื่นๆ อีก เช่น ใบต่างดอก ลูกเขยตายแม่ยายทำศพ (กรุงเทพ), หญ้าน้ำหมึก (ภาคเหนือ), หญ้าหลังอึ่ง (เงี้ยว-แม่ฮ่องสอน)[4], ลูกเขยตายแม่ยายชักปรก[3], หญ้าสองพันห้าร้อย (คนเมือง), ผักบุ้งป่า (ปะหล่อง), จ๊าผักบุ้ง (ไทลื้อ) เป็นต้น[2]

สมุนไพรหญ้ายาง จัดเป็นวัชพืชล้มลุกมีอายุปีเดียว มีถิ่นกำเนิดดั้งเดิมอยู่ในแถบอเมริกากลาง และสามารถพบได้ทั่วไปในแอฟริกาเขตร้อน พบได้ที่ความสูงจากระดับน้ำทะเลประมาณ 400-1,400 เมตร[6] และในสมัยก่อนมีการใช้หญ้ายางในงานศพ เป็นหญ้าที่ไม่เป็นมงคล เพราะมีตำนานว่าลูกเขยตายแล้วแม่ยายเอาหญ้าชนิดนี้มาคลุมศพ จึงอาจเป็นที่มาของชื่อ “ลูกเขยตายแม่ยายทำศพ” ก็ได้[5]

ข้อสังเกต ! : จากแหล่งข้อมูลในประเทศไทยหลายๆ แห่ง ได้ระบุไปในแนวทางเดียวกันว่า หญ้ายาง (Euphorbia heterophylla L.) กับใบต่างดอก หรือลูกเขยตายแม่ยายทำศพ (Euphorbia cyathophora Murr.) เป็นพืชชนิดเดียวกัน แต่ผู้เขียนเชื่อว่าพืชทั้งสองชนิดนี้เป็นพืชคนละชนิดกันเพราะมีชื่อวิทยาศาสตร์ที่ต่างกัน และมีลักษณะของใบและสีของใบแตกต่างกัน แม้ว่าจะจัดอยู่ในวงศ์เดียวกันก็ตาม ผู้เขียนจึงแนะนำว่าให้ผู้อ่านดูแหล่งอ้างอิงและรูปภาพประกอบไปด้วย

ลักษณะของหญ้ายาง

  • ต้นหญ้ายาง (ต้นลูกเขยตายแม่ยายทำศพ) จัดเป็นไม้ล้มลุก ทรงเรือนยอดทรงกระบอก มีความสูงของต้นประมาณ 50 เซนติเมตร มีความกว้างประมาณ 30 เซนติเมตร มีลำต้นตั้งตรง เปลือกของลำต้นมีสีเขียว ผิวเรียบ เมื่อหักแล้วจะมียางสีขาวขุ่น[5]

ต้นหญ้ายาง

  • ใบหญ้ายาง (ใบลูกเขยตายแม่ยายทำศพ) ใบเป็นใบเดี่ยวสีเขียว ลักษณะของใบเป็นรูปรี ปลายใบเรียวแหลม ส่วนโคนใบเรียวสอบ ขอบใบเรียบ ใบกว้างประมาณ 6.5 เซนติเมตร และยาวประมาณ 10 เซนติเมตร การเรียงตัวของใบบนกิ่งตรงข้ามและสลับตั้งฉาก[5]

ใบหญ้ายาง

  • ดอกหญ้ายาง (ดอกลูกเขยตายแม่ยายทำศพ) ออกดอกเป็นช่อกระจุกบริเวณปลายยอด กลีบเลี้ยงโคนเชื่อมติดกัน ปลายแยกเป็น 5 แฉก สีเขียวและไม่มีกลีบดอก ส่วนเกสรตัวผู้มีจำนวน 4 อัน สีเหลือง ปลายเกสรเป็นกระเปาะ ส่วนเกสรตัวเมียมีจำนวน 1 อัน สีเหลือง ปลายเกสรแยกออกเป็น 4 แฉก ส่วนรังไข่เหนือวงกลีบ ไม่มีกลิ่น[5]

ดอกหญ้ายาง

  • ผลหญ้ายาง (ผลลูกเขยตายแม่ยายทำศพ) ผลออกเป็นกลุ่ม ผลสดจะมีเนื้อหนึ่งถึงหลายเมล็ด โดยผลอ่อนจะเป็นสีเขียวอ่อน ส่วนผลแก่เป็นสีน้ำตาล ลักษณะของผลกลมแป้น มีเมล็ด 3 เมล็ด สีเขียว ลักษณะกลมแป้น[5]

ผลหญ้ายาง

ข้อควรระวัง ! : ต้นหญ้ายางจะมียางสีขาวขุ่นอยู่ทั้งลำต้น หากสัมผัสผิวหนัง พิษของยางจะทำให้ผิวหนังอักเสบได้ และบริเวณก้านใบจะมีขนที่ทำให้เกิดอาการคัน จึงไม่ควรสัมผัสโดยตรง[5]

ก้านหญ้ายาง

ขนหญ้ายาง

ลักษณะของใบต่างดอก

  • ต้นใบต่างดอก (ดอกบานบา (ลาว)[1]) จัดเป็นพืชล้มลุก มีความสูงประมาณ 50-60 เซนติเมตร ลำต้นเกลี้ยงและกลวงข้างใน[1]

ต้นใบต่างดอก

ลูกเขยตายแม่ยายทำศพ

  • ใบต่างดอก หูใบคล้ายเกล็ดมีขนาดเล็ก ส่วนใบเป็นใบเดี่ยวออกเรียงสลับ ลักษณะของใบเป็นรูปรีหรือเรียวยาวเว้าลึกเป็นพู 1-2 พู ปลายใบแหลม โคนใบแหลมหรือสอบเรียว ใบมีความยาวประมาณ 4-9 เซนติเมตร ส่วนขอบใบเป็นจักคล้ายฟันเลื่อย ตื้นๆ ห่างๆ ส่วนผิวใบด้านล่างมีขน และมีเส้นแขนงใบประมาณ 12-15 คู่ ส่วนก้านใบยาวประมาณ 0.5-1 เซนติเมตร[1]

ใบต่างดอก

  • ดอกใบต่างดอก อกดอกเป็นช่อแบบช่อกระจุก โดยจะออกตามปลายกิ่ง แตกแขนงเป็น 3-6 แขนง มีวงใบประดับเรียงกันเป็นชั้นห่างๆ มีใบประดับด้านล่างคล้ายกับใบ และขนาดเท่ากับใบ มีสีแดงที่โคน โดยใบประดับด้านบนจะมีขนาดเล็กกว่าด้านล่าง มักไม่หยักเป็นพู เกือบไร้ก้าน มีสีแดงที่โคนหรือทั้งใบ ส่วนช่อดอกย่อยเป็นแบบ Cyathium ติดกันเป็นช่อกระจุก โดยก้านช่อจะยาวประมาณ 2.5 มิลลิเมตร แลในแต่ละ Cyathium จะติดบนวงใบประดับรูปถ้วย มีความสูงประมาณ 0.3 เซนติเมตร หยักเป็นพู 5 พู ตื้นๆ มีจ่อมขนาดใหญ่อยู่ต่อมเดียว สีเหลือง แบน เปิดออก เป็นรูปรี ยาวประมาณ 0.2 เซนติเมตร ไม่มีรยางค์ ดอกที่ติดภายใน Cyathium จะไม่มีกลีบดอกและกลีบเลี้ยง โดยดอกตัวผู้จะอยู่ด้านข้างและมีอยู่หลายดอก เกสรตัวผู้จะเป็นแบบลดรูปเหลือ 1 อัน มีความยาวประมาณ 0.4 เซนติเมตร ติดอยู่บนก้านดอก ส่วนดอกตัวมีมี 1 ดอก ติดอยู่ด้านบน ส่วนรังไข่เกลี้ยง มีก้านสั้น ก้านเกสรมี 3 อัน ยาวประมาณ 0.2 เซนติเมตร และยอดเกสรเป็นแฉกลึก[1]

ดอกใบต่างดอก

  • ผลใบต่างดอก ผลมีร่องตามยาว 2-3 พู เมื่อแห้งแล้วแยก ผลมีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางยาวได้ประมาณ 0.5 เซนติเมตร ส่วนก้านผลมีความยาวประมาณ 0.3 เซนติเมตร ในผลมีเมล็ดขนาดเล็ก ลักษณะเป็นรูปไข่ ปลายแหลม ผิวเมล็ดขรุขระ เป็นสีน้ำตาลปนเทาหรือสีแดง และมีขนาดประมาณ 0.3 เซนติเมตร[1]

ผลใบต่างดอก

สรรพคุณหญ้ายาง

  1. ยอดอ่อนใช้รับประทานสดประมาณ 3 ใบ มีฤทธิ์เป็นยาถ่าย ยาระบาย ช่วยแก้อาการท้องผูก (ยอดอ่อน)[2],[5]
  2. ราก มีสรรพคุณช่วยกระทุ้งพิษ ช่วยแก้พิษฝีภายใน (ราก)[4] ส่วนอีกข้อมูลระบุว่าใช้เปลือกลำต้นในการรักษาฝีภายนอกและฝีภายใน (เปลือกต้น)[7]
  3. ช่วยรักษาพิษนาคราช (เปลือกต้น)[7]
  4. ช่วยขับน้ำนมของสตรี (เปลือกต้น)[7]

ประโยชน์ของหญ้ายาง

  1. เนื่องจากมีสีสันที่โดดเด่น จึงใช้ปลูกเป็นไม้ประดับริมทางให้เป็นทิวแถว[8]
  2. ยอดอ่อนนำไปต้มเป็นผักจิ้มกับน้ำพริกรับประทาน[2],[5]
  3. มีรายงานว่ามีการใบหญ้ายางทำเป็นยาเสพติดเช่นใบกระท่อมและกัญชาได้ด้วย[8]
แหล่งอ้างอิง
  1. สำนักงานหอพรรณไม้ สำนักวิจัยการอนุรักษ์ป่าไม้และพันธุ์พืช,  กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช.  “ใบต่างดอก“.  [ออนไลน์].  เข้าถึงได้จาก: web3.dnp.go.th/botany/.  [17 ธ.ค. 2013].
  2. โครงการเผยแพร่ข้อมูลทรัพยากรชีวภาพและภูมิปัญญาท้องถิ่นบนพื้นที่สูง สถาบันวิจัยและพัฒนาที่สูง (องค์กรมหาชน).  “Painted spurge“.  [ออนไลน์].  เข้าถึงได้จาก: eherb.hrdi.or.th.  [17 ธ.ค. 2013].
  3. พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒
  4. ฐานข้อมูลสมุนไพร กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี.  “หญ้ายาง“.  [ออนไลน์].  เข้าถึงได้จาก: thaiherb.most.go.th.  [17 ธ.ค. 2013].
  5. โรงเรียนละหานทรายรัชดาภิเษก.  “หญ้ายาง“.  [ออนไลน์].  เข้าถึงได้จาก: www.lrp.ac.th.  [17 ธ.ค. 2013].
  6. สำนักความหลากหลายทางชีวภาพ สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม.  “หญ้ายาง Euphorbia heterophylla L.“.  [ออนไลน์].  เข้าถึงได้จาก: chm-thai.onep.go.th.  [17 ธ.ค. 2013].
  7. หนังสือพจนานุกรมสมุนไพรไทย (วิทย์ เที่ยงบูรณธรรม).
  8. วิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี.  “ลูกเขยตายแม่ยายทำศพ“.  อ้างอิงใน: Rob’s plants. “Euphorbia cyathophora“.  [ออนไลน์].  เข้าถึงได้จาก: th.wikipedia.org/wiki/ลูกเขยตายแม่ยายทำศพ.  [17 ธ.ค. 2013].

ภาพประกอบ : เว็บไซต์ flickr.com (by Russell Cumming, Ahmad Fuad Morad, Vietnam Plants & The USA. plants)


  • Pang Pailin

    ขอบคุณค่ะ เป็นประโยชน์มากเลย แต่ต้นเขยตาแม่ยายชักปรกหรือเขยตายยาก เท่าที่รู้จักมันคืออีกต้นนึงนะคะ