เปราะหอม สรรพคุณและประโยชน์ของว่านเปราะหอม 34 ข้อ ! (ว่านหอม)

เปราะหอม
advertisements

เปราะหอม

เปราะหอม ชื่อสามัญ Sand Ginger, Aromatic Ginger, Resurrection Lily เปราะหอม ชื่อวิทยาศาสตร์ Kaempferia galanga L. จัดอยู่ในวงศ์ ZINGIBERACEAE เช่นเดียวกับเปราะป่า กระชาย กระชายดำ กระชายแดง กระวาน กระวานเทศ ขมิ้น ข่า เร่ว ว่านนางคำ และว่านรากราคะ[1]

สมุนไพรเปราะหอม ยังมีชื่อท้องถิ่นอื่นๆ อีกเช่น เปราะหอมขาว, เปราะหอมแดง, หอมเปราะ (ภาคกลาง), ว่านหอม ว่านแผ่นดินเย็น ว่านตีนดิน (ภาคเหนือ), เปราะ (ภาคใต้), ว่านนกยูง ว่านหาวนอน (เชียงใหม่), ซู (แม่ฮ่องสอน) เป็นต้น[1],[3],[4]

ลักษณะของเปราะหอม

  • ต้นเปราะหอม จัดเป็นพืชล้มลุก มีอายุราวหนึ่งปี ทั้งเปราะหอมขาว และเปราะหอมแดง เป็นไม้ลงหัวจำพวกมหากาฬ มีลำต้นเป็นหัวอยู่ใต้ดิน หรือที่เรียกว่า “เหง้า” เนื้อภายในของเหง้ามีสีเหลืองอ่อน และมีสีเหลืองเข้มตามขอบนอก และมีกลิ่นหอมเฉพาะตัว มีรสเผ็ดขม เป็นพืชที่ชอบดินร่วนปนทราย มีความชุ่มชื้นพอเพียง เจริญเติบโตได้ดีในที่ร่ม เจริญเติบโตในช่วงฤดูฝน พอย่างเข้าฤดูหนาวต้นและใบจะโทรมไป และพบได้มากทางภาคเหนือ ขยายพันธุ์ด้วยวิธีการใช้เมล็ดหรือแยกหัว[1],[2],[3]

ต้นเปราะหอม

ว่านเปราะหอมเปราะ

  • ใบเปราะหอม มีใบเป็นใบเดี่ยว แทงขึ้นมาจากหัวหรือเหง้าใต้ดินประมาณ 2-3 ใบ และแผ่ราบไปตามพื้นดิน หรือวางตัวอยู่ในแนวราบเหนือพื้นดินเล็กน้อย เนื้อใบค่อนข้างหนา ลักษณะของใบเป็นรูปค่อนข้างกลมหรือเป็นรูปไข่ป้อม มีขนาดกว้างประมาณ 5-10 เซนติเมตร และยาวประมาณ 7-15 เซนติเมตร ปลายใบแหลม ส่วนโคนใบมนหรืออาจเว้าเล็กน้อย บางครั้งอาจพบว่าขอบใบมีสีแดงคล้ำๆ มีขนอ่อนๆ อยู่บริเวณท้องใบ ส่วนก้านใบมีลักษณะเป็นกาบ มีความยาวประมาณ 1-3 เซนติเมตร[1]

ใบเปราะหอม

  • ใบอ่อนเปราะหอม ลักษณะม้วนเป็นกระบอกออกมาแล้วค่อยแผ่ราบบนหน้าดิน ในหนึ่งต้น จะมีประมาณ 1-2 ใบ ลักษณะของใบมีรูปร่างทรงกลมโตและยาวประมาณ 5-10 เซนติเมตร หน้าใบหรือหลังใบมีสีเขียว ส่วนท้องใบนั้นถ้าหากเป็น “เปราะหอมขาว” จะมีท้องใบสีขาว แต่ถ้าหากเป็น “เปราะหอมแดง” ท้องใบนั้นจะมีสีแดง ใบมีกลิ่นหอม ใบจะงอกงามในช่วงหน้าฝน และจะแห้งเหี่ยวไปในช่วงหน้าแล้ง[1]

ใบอ่อนเปราะหอม

  • ดอกเปราะหอม ออกดอกรวมเป็นช่อ มีความประมาณ 2-4 เซนติเมตร มีดอกประมาณ 4-12 ดอก โดยออกดอกตรงกลางระหว่างใบ ดอกมีสีขาวหรือสีขาวอมชมพูแต้มด้วยสีม่วง ในแต่ละดอกจะมีกลีบประดับ 2 กลีบรองรับอยู่ โดยใบและต้นนั้นจะเริ่มแห้งเมื่อออกดอก[1]

ดอกเปราะหอม

  • ผลเปราะหอม ผลเป็นผลแห้ง และแตกได้[1]

สรรพคุณเปราะหอม

  1. การศึกษาฤทธิ์ทางเภสัชวิทยาพบว่า ว่านเปราะหอม หรือ เปราะหอม มีฤทธิ์ในการต่อต้านอนุมูลอิสระ (หัว)[5]
  2. ใช้เป็นยาแก้ปวดศีรษะ มีคลายเครียด ด้วยการใช้ทั้งหัวและใบนำมาโขลก ใส่น้ำพอชุ่ม แล้วเอาไปชุบนำมาใช้คลุมหัว หรือจะใช้เฉพาะหัวนำมาตำคั้นเอาน้ำไปผสมกับแป้ง หรือว่านหูเสือ ก็จะได้แป้งดินสอพองไว้ทาขมับแก้อาการปวดศีรษะ (หัว,ใบ)[5]
  3. ใช้เป็นยาบำรุงหัวใจ บำรุงประสาท ด้วยการใช้หัวผสมลงในยาหอม (หัว)[5]
  4. หัวเปราะหอมนำมาต้มหรือชงกิน จะช่วยในการนอนหลับได้เป็นอย่างดี และยังช่วยลดความเครียดได้อีกด้วย (หัว)[5]
  5. น้ำคั้นจากใบและเหง้าใช้ป้ายคอ ช่วยบรรเทาอาการเจ็บคอได้ (ใบ,หัว)[2]
  6. น้ำคั้นจากใบและเหง้าใช้ล้างศีรษะเพื่อช่วยป้องกันการเกิดรังแค รักษาอาการหนังศีรษะแห้ง (ใบ,หัว)[2],[5]
  7. น้ำมันหอมระเหยจากหัวมีฤทธิ์ทำให้กล้ามเนื้อเรียบของลำไส้เล็กคลายตัว ช่วยบรรเทาอาการปวดท้องและช่วยขับลม แก้อาการท้องอืดได้ คนสมัยก่อนจึงนำมาทาที่ท้องเด็กคล้ายๆ กับมหาหิงคุ์ (หัว)[5]
  8. ใช้เป็นอาหารช่วยบำรุงกระเพาะอาหารและลำไส้ (ใบ)[5]
  9. ช่วยบรรเทาอาการปวด ด้วยการใช้หัวนำมาโขลกหรือทุบใส่น้ำให้พอชุ่ม นำผ้ามาชุบแล้วใช้พันบริเวณที่มีอาการปวดบวม จะช่วยลดอาการปวดได้ จากสรรพคุณจึงนิยมนำมาใช้ทำเป็นลูกประคบ หรือนำมาเคี่ยวกับน้ำมันไว้ใช้ทาแก้อาการปวดเมื่อย โดยอาจจะใช้ว่านหอมเพียงอย่างเดียว หรือจะผสมกับสมุนไพรอื่นๆ ด้วยก็ได้ (หัว)[4],[5]
  10. หัวนำมาตำใช้พอกบริเวณที่เป็นฝี จะช่วยอาการอักเสบได้ (หัว)[4]
  11. ช่วยฆ่าเชื้อราและเชื้อแบคทีเรีย (ไม่ระบุส่วนที่ใช้)[5]
  12. เปราะหอมใช้เป็นส่วนผสมในตำรับยาเขียวหอม ซึ่งมีสรรพคุณช่วยแก้ไข้ แก้อาการร้อนในกระหายน้ำ (ไม่ระบุส่วนที่ใช่)[5]
advertisements

สรรพคุณของเปราะหอมขาว

  1. ช่วยเจริญธาตุไฟ แก้ลงท้อง (หัว)[1],[2]
  2. ช่วยแก้เด็กมีอาการนอนสะดุ้งผวา ร้องไห้ตาเหลือก ตาช้อนดูหลังคา (ดอก)[1],[2]
  3. หัวและใบนำมาใช้อังไฟให้ร้อนและสุมหัวเด็ก ช่วยแก้อาการหวัดคัดจมูก (หัว)[1],[5]
  4. ช่วยแก้เสมหะ (หัว)[1]
  5. ช่วยแก้โลหิต ซึ่งเจือด้วยลมพิษ (หัว)[1]
  6. ช่วยขับเลือดเน่าเสียของสตรี (ต้น)[1]
  7. หัวใช้รับประทานช่วยขับลมในลำไส้ (หัว)[1]

สรรพคุณของเปราะหอมแดง

  1. ช่วยเจริญธาตุไฟ แก้ลงท้อง (หัว)[1],[2]
  2. ช่วยรักษาโรคตา (ดอก)[1] แก้ตาอักเสบ ตาแฉะ (ดอก)[2]
  3. ช่วยแก้อาการไอ (หัว)[1]
  4. ช่วยแก้เสมหะ (หัว)[1]
  5. เปราะหอม สรรพคุณช่วยขับลม แก้อาการท้องขึ้น ท้องเฟ้อ (หัว,ใบ,ต้น)[1]
  6. ช่วยขับเลือดและหนองให้ตก (ต้น)[1]
  7. ช่วยแก้เกลื้อนช้าง (ใบ)[1]
  8. ช่วยแก้ลมพิษ (หัว)[1]
  9. ช่วยแก้ผดผื่นคัน (หัว)[1]
  10. ช่วยรักษาบาดแผล (หัว)[1]

ขนาดและวิธีใช้ : ทั้งเปราะหอมขาวและเปราะหอมแดง ให้ใช้หัวสดประมาณ 10-15 กรัม (หรือประมาณครึ่งถึงหนึ่งกำมือ) นำมาหั่นเป็นชิ้นเล็กๆ แล้วนำมาต้มกับน้ำ 1 ถ้วยแก้ว ใช้ดื่มวันละ 1-2 ครั้ง[1]

จากการทดสอบความเป็นพิษของสารสกัดจากเปราะหอม ได้รับการยืนยันว่ามีความปลอดภัยสูงมาก พบว่าไม่มีอาการแสดงความเป็นพิษในสัตว์ทดลอง และเมื่อตรวจสอบทางพยาธิสภาพก็ไม่พบว่ามีความผิดปกติแต่อย่างใด

เปราะหอมขาว

ประโยชน์ของเปราะหอม

  1. ประโยชน์เปราะหอม หัวและใบ สามารถนำมาใช้ปรุงเป็นอาหารได้ ใบใช้รับประทานเป็นผักแกล้มมีกลิ่นหอม หรือใช้ทำหมกปลาหรือใส่แกงปลา ส่วนหัวนำใช้ปรุงเป็นเครื่องเทศสำหรับทำแกงหรือนำมาตำใส่เครื่องแกง หรือนำมาหั่นใส่ผัดเผ็ด หรือใช้เป็นส่วนผสมของน้ำราดข้าวมันไก่ ส่วนทางภาคใต้นิยมใช้หัวใส่ในน้ำพริก หรือใช้เป็นส่วนผสมในน้ำพริกเผาเพื่อช่วยทำให้มีกลิ่นหอม[1],[2],[4],[5]
  2. เปราะหอมมีกลิ่นที่หอมสามารถช่วยในการผ่อนคลาย เหมาะสำหรับใช้เป็น Aroma Therapy[4]
  3. ต้นเปราะหอมทั้งแดงและขาว สามารถนำมาใช้ปลูกเป็นไม้ประดับได้ เนื่องจากมีดอกที่สวยงาม[4]
  4. คนไทยโบราณเชื่อว่าเปราะหอมเป็นว่านศักดิ์สิทธิ์การปลูกเปราะหอมไว้หน้าบ้าน หรือใช้เปราะหอมนำมาแช่น้ำให้ผู้ป่วยรับประทาน จะช่วยปัดเป่าภูตผีปีศาจและขจัดมารออกไปได้ และยังมีความเชื่อว่าเปราะหอมเป็นไม้มงคลที่ใช้สำหรับใส่ลงไปน้ำสำหรับสรงน้ำพระหรือน้ำขอพรจากผู้ใหญ่ และยังใช้ผสมในพระเครื่อง รวมไปถึงการนำมาใช้เป็นว่านมหาเสน่ห์สำหรับชายหนุ่ม โดยนำว่านมาปลุกเสกด้วยคาถาแล้วนำมาเขียนคิ้ว หรือใช้ทาปากเพื่อให้ได้รับความเมตตา รักใคร่เอ็นดู หรือใช้ในงานแต่งของชาวอีสาน ด้วยการนำเปราะหอมไปแช่ไว้ในขันใส่น้ำสำหรับดื่มเพื่อความเป็นสิริมงคล[4]
  5. ด้วยความหอมจาเปราะหอม จึงมีการนำมาใช้เป็นเครื่องสำอาง แป้งฝุ่น แป้งพัฟผสมรองพื้น เจลแต้มสิว สบู่เปราะหอม แชมพู ครีมนวดผม เป็นครีมกันแดด หรือใช้ทำเป็นน้ำยาบ้วนปาก[5]
  6. สำหรับเครื่องสำอางจากเปราะหอมที่ใช้ทาหน้า จะช่วยแก้สิว แก้ฝ้า ทำให้ผิวหน้าดูสดใส และช่วยรักษาผิวพรรณ[5]
  7. ใช้เป็นยาสระผม โดยใช้ว่านหอมผสมกับใบชมวง (ส้มโมง), แน่งหอม (เร่วขน), ขมิ้น, ต้มกับน้ำมวก และใช้น้ำที่ได้ไปสระผม จะช่วยบำรุงเส้นผม ทำให้ผมดกดำเงางามและมีกลิ่นหอม[5]

ว่านหอม

แหล่งอ้างอิง
  1. สำนักงานโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี.  “เปราะหอมขาว, เปราะหอมแดง“.  [ออนไลน์].  เข้าถึงได้จาก: www.rspg.or.th.  [18 พ.ย. 2013].
  2. รายการสาระความรู้ทางการเกษตร ฝ่ายวิจัยและบริการวิชาการ คณะทรัพยากรธรรมชาติ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตหาดใหญ่.  “เรื่อง เปราะหอม“.  บทความวิทยุรายการสาระความรู้ทางการเกษตร ประจำวันจันทร์ที่ 25 กันยายน 2549.  [ออนไลน์].  เข้าถึงได้จาก: natres.psu.ac.th.  [18 พ.ย. 2013].
  3. ว่านและสมุนไพรไทย คณะทรัพยากรธรรมชาติ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน วิทยาเขตสกลนคร.  “ว่านเปราะหอม“.  [ออนไลน์].  เข้าถึงได้จาก: natres.skc.rmuti.ac.th.  [18 พ.ย. 2013].
  4. RUM มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์.  “เปราะหอม…มหัศจรรย์สมุนไพรไทย“.  [ออนไลน์].  เข้าถึงได้จาก: www.rum.psu.ac.th.  [18 พ.ย. 2013].
  5. อภัยภูเบศร.  [ออนไลน์].  เข้าถึงได้จาก: www.abhaiherb.com.  [18 พ.ย. 2013].

ภาพประกอบ : www.flickr.com (by CANTIQ UNIQUE, Abdire, Ahmad Fuad Morad, Funkychips, vijayasankar, Kero37, Bernadette Hawkins and Russell Reinhardt)

เรียบเรียงข้อมูลโดย ฟรินน์ดอทคอม

advertisements
  • http://frynn.com/ Greenerald Health

    ปรับปรุงเนื้อหาครั้งที่ 2 (22/11/56)
    - เพิ่มรายชื่อสมุนไพรที่จัดอยู่ในวงศ์เดียวกัน